niedziela, sierpnia 31, 2014

Zachodnie krańce Sahary


Morocco impressions
Karawana na Erg Chebbi, chciałoby się myśleć że idzie aż do mitycznego niemal Timbuktu.

Zapraszam do kolejnego, tym razem wrześniowego numeru "Mojego Gotowania". Tym razem znajdziecie tam wspominki z naszej zeszłorocznej wyprawy na Saharę. Wiele lat temu, jeszcze na studiach, mieliśmy okazję poznać jej wschodni, egipski skrawek. W zeszłym roku stanęliśmy u jej zachodnich wrót. Na granicy Maroka i Algierii, po przejechaniu wielu kilometrów suchych półpustynnych terenów, pojawiają się na horyzoncie zjawiskowe ergi prawdziwej Sahary. Kolor wydm jest nieprawdopodobny. Właściwie niemożliwy do opisania. Gdy przyjeżdżamy do Merzouga niedługo przed zachodem słońca zaczyna się prawdziwy spektakl światła i cienia. Najpierw złociste, a potem ceglasto-pomarańczowe piaski zaczynają różowieć, aby w końcu rozpłynąć się w czerwieniejącej ciemności.

Mamy okazję wyprawić się na pustynię jeepem o zachodzie i o wschodzie słońca. Wrażenia są niezapomniane. Wiezie nas Berber zawinięty w swój błękitny szesz i ubrany w klasyczną dżelabę. To nie pokaz dla turystów, to powszechny tutaj strój, sprawdzający się na pustyni o wiele lepiej niż nasze europejskie ubiory, o czym mamy się okazję sami przekonać drżąc na pustynnym wietrze z zimna w tumanach wciskającego się w każdy zakamarek ubrania piasku. Wśród Berberów wyróżniają się Tuaregowie, nazywani też błękitnymi ludźmi, ze względu na ulubione przez nich niebieskie stroje. Ponoć im intensywniejszy kolor ubioru tym wyższa pozycja społeczna właściciela, bo barwniki używane do farbowania tkanin są dość kosztowne.

Morocco impressions
Młody Tuareg przez ksarem. Uwaga na wielbłądy - popularny znak drogowy na Saharze. Pustynny lisek pokazywany nam przez berberskie dzieci wśród saharyjskich wydm.

Wszyscy są tu poliglotami. Oprócz arabskiego i kilku berberyjskich narzeczy, mówią po francusku, hiszpańsku i angielsku. Całkiem nieźle, choć w ograniczonym zakresie radzą sobie z wieloma innymi językami. Erg Chebbi to tylko niewielki skrawek Sahary, ale przeżywa ostatnio prawdziwy renesans turystyczny. Żądni pustynnych wrażeń przyjeżdżają do Maroka zamiast do innych krajów niespokojnej ostatnio Afryki Północnej.

Mieszkamy w położonej na wzgórzu tradycyjnej kazbie z niesamowitym widokiem na okolicę. Wieczorem mamy nawet mały koncert muzyki Berberów w wykonaniu obsługi hotelu. Jedzenie też jest bardzo lokalne. Nie wybiera się i nie grymasi tylko zajada zestaw dań przygotowanych dla wszystkich gości na kolację. Na główne danie - khelia, przysmak pustynnych ludów. Mięso suszone i konserwowane w maśle smen, charakterystycznym dla południowego Maroka. Zaskakuje ilość świeżych warzyw i owoców. Pyszne pomidory, soczyste i jędrne ogórki, pachnące papryki. Są nawet melony i delikatne w smaku truskawki. I oczywiście mnóstwo pomarańczy i daktyli. Nie ma się co dziwić - w końcu w pobliżu są oazy, które dostarczają całego tego warzywno-owocowego bogactwa. Wszystko rośnie tam piętrowo - w cieniu daktylowych palm, wspominanych już w Biblii i Koranie - świętych drzew życia dla wszystkich saharyjskich ludów.

Morocco impressions
Festiwal ukłonów. Występy Berberów w Merzouga. Khoubz - marokański chleb.

Jedna z oaz w Dolinie Draa kultywuje coś jeszcze bardziej eterycznego. W czasach kolonialnych Francuzi obsadzili ją plantacjami róż damasceńskich. W maju cała okolica nazywana Doliną Róż obsypana jest białym i różowym pachnącym kwieciem, a berberskie dzieci sprzedają przy drodze wianki i naszyjniki z płatków róż. Wszyscy zatrzymują się tu aby kupić wodę różaną i olejki oraz perfumy z różaną nutą zapachową. Innym bogactwem Maroka jest olej arganowy, używany tak w kuchni jak i w kosmetyce. Na ulicznych straganach można kupić placki z wytłoczyn arganowych - są ich dwa rodzaje, jedne służą jako pasza dla zwierząt, drugie marokańskie elegantki nakładają jako maseczkę na twarz. Ja po wtarciu tego cudu natychmiast dostałam zapalenia spojówek, bo tak intensywnie się "arganowałam", że nałożyłam sobie maseczkę aż do oczu. ;) Mam tylko nadzieję, że mi nie sprzedali tych placków dla zwierząt, bo między Bogiem a prawdą to bym ich nie odróżniła. ;)

Morocco impressions
Wianuszki w Dolinie Róż. Architektura w oazach. Arganowe wytłoczyny mieszane z olejem arganowym - marokańska maseczka piękności.

Droga z Marakeszu na pustynię wiedzie przez Wysoki Atlas. Co krok na naszej drodze natykamy się na ksary - ufortyfikowane wioski, zamieszkałe przez berberyjskie plemiona. Lepione z gliny mieszanej ze słomą, nie miały przetrwać wieków, często wraz z nadejściem pory deszczowej zamieniały się w ... kupę błota. Dziś są turystyczną atrakcją. Nasłynniejszy ksar to Aït Benhaddou, znany z licznych hollywoodzkich filmów. Widzimy go już po raz drugi. Gdy byliśmy w Maroku po raz pierwszy, w 2003 r. ukazała się naszym oczom scena zaiście biblijna - na tle ksaru suchym korytem rzeki mężczyzna w dżelabie prowadził osiołka niosącego na grzbiecie kobietę z niemowlęciem. Do dziś żałuję, że nie wyciągnęłam aparatu.

Morocco impressions
Imponująca kazba w Wysokim Atlasie. Pustynna moda damska. Hotel w Ouarzazate - miejscowości słynnej ze studiów filmowych, jednych z największych zaraz po Hollywood, kręcono tu nawet "Game of Thrones".

To by było dzisiaj na tyle. W następnym odcinku podzielę się przepisem na moją najulubieńszą marokańską sałatkę. :)

niedziela, sierpnia 24, 2014

Tort serowy z jagodami i kremem karmelowym


 1

Tytuł jest trochę na wyrost, bo świeże jagody w Portugalii to towar praktycznie niedostępny. Od wielkiego dzwonu udało mi się kiedyś dostać w Makro mrożone, bywają też takie w słoikach, ale prawdziwych, świeżych, leśnych jagód .... nigdy, przenigdy tu nie widziałam. 

Borówki amerykańskie natomiast są dostępne w sklepach przez okrągły rok. W cenach zaporowych, ale o dziwo hodowane w Portugalii. Najsmaczniejsze kupuję na ekologicznym (tutaj mówią "biologicznym") ryneczku koło Parque da Cidade w pełni lata. Wtedy zarówno ich cena jak i smak są najbardziej atrakcyjne. 

3

Sierpień więc to najwyższa pora, żeby zrobić coś jagodowego. Dla mnie to miesiąc bardzo pracowity zawodowo, bo wszyscy moi koledzy, oprócz szefowej, są na urlopie, tak że spędzam całe właściwie dnie w klinice. Wieczorem jeśli mamy siłę idziemy z Maćkiem wypić kawę na pustawej plaży i obejrzeć jakiś kiczowaty zachód słońca.

Senhor da Pedra, near Porto, Portugal
 Kapliczka Senhor da Pedra na plaży na przedmieściach Porto.

Nawet lubię pracować w szczycie sezonu urlopowego. Miasto puste i spokojne (jeśli nie zapuszczać się w turystyczne enklawy), bo cały kraj jest w Algarve, korków za grosz, w sklepach wyprzedaże. Nawet upały w tym roku za bardzo nie doskwierają, było tylko kilka gorących dni.  Poza tym jak to u nas na dalekiej portugalskiej północy - ciągłe 23-24ºC z lekką bryzą od oceanu. Mam jeszcze dodatkową satysfakcję, że będę miała urlop, gdy wszyscy już wrócą z powrotem do kieratu. ;)

"My" bridge.
Sierpniowy widok z mojego okna.

Po pracy relaksuję się w kuchni. Dziś w związku ze wspomnianymi, kupionymi wczoraj jagodami padło na tort serowy na zimno (żeby zadowolić mojego syna), ale z odrobiną budyniowego kremu, warstwą biszkoptu i na kruchym ciasteczkowym spodzie. Dla wygody piekę od czasu do czasu biszkopt z 5 jajek, tnę na 4 warstwy, z których tutaj zużywam jedną, a resztę zamrażam. Potem są te blaty biszkoptowe w sam raz, gdy chcemy zrobić np. szybki tort z bitą śmietaną i świeżymi malinami czy truskawkami, albo potrzebujemy spodu do tego sernika

Ze względu na 4 różne warstwy tort jest dość pracochłonny, ale za to efektowny. Myślę, że nada się na jakąś letnią uroczystość.

2

Tort serowy na zimno z jagodami i kremem karmelowym

Biszkopt 
(zużywamy tylko 1/4 ciasta, resztę upieczonego biszkoptu można np. zamrozić):
tortownica o średnicy 23 cm 
5 jajek, rozdzielonych na białka i żółtka
szczypta soli
150 g cukru
125 g mąki
40 g mąki ziemniaczanej
1/4 łyżeczki proszki do pieczenia 

Spód ciasteczkowy:
200 g herbatników typu Digestive
100 g masła
2 łyżki kakao

Krem karmelowy:
1 op. budyniu bez cukru o smaku karmelowym (40 g)
350 ml mleka
50 g jasnego cukru brązowego
50 g masła

Przesączenie biszkoptu:
3 łyżki likieru Parfait d'Amour
2 łyżki soku z cytryny
2 łyżki wody

Masa serowa: 
350 g jagód
135 g cukru
skórka otarta z 1/2 cytryny
750 g serka homogenizowanego typu quark o 20% zawartości tłuszczu
7 listków żelatyny 
3 łyżki likieru Parfait d'Amour
200 ml śmietany kremówki
 1 op. cukru waniliowego

150-200 g jagód do ozdobienia wierzchu

Biszkopt:
Nagrzewamy piekarnik do 170ºC. Białka ubijamy na sztywno z solą i cukrem. Dodajemy pojedynczo żółtka nadal ubijając na niższych obrotach. Mąki mieszamy ze sobą i proszkiem i przesiewamy na ubite jajka. Delikatnie mieszamy szpatułką do ciasta tylko do połączenia składników.
Spód tortownicy smarujemy masłem i wykładamy papierem do pieczenia. Boki pozostawiamy nieposmarowane i bez papieru. Wykładamy ciasto do formy i pieczemy przez ok. 30-35 min aż patyczek wbity w środek ciasta będzie suchy po wyjęciu. Po upieczeniu opuszczamy na ziemię, dnem do dołu (ja zrzucam na dywan na który jeszcze kładę ściereczkę) z wysokości ok. 1/2 m. To zrzucanie w przedziwny sposób zapowiada opadaniu biszkoptu. Zostawiamy w blaszce w lekko uchylonym piekarniku do całkowitego wystudzenia. Dopiero potem oddzielamy nożem boki biszkoptu od tortownicy i wyjmujemy z foremki. Odcinamy 1 warstwę o 1/4 wysokości całego biszkoptu do zużycia do naszego tortu, resztę zachowujemy do innych ciast (można z powodzeniem zamrozić). 

Ciasteczkowy spód:
Herbatniki z kakao kruszymy w malakserze, dodajemy masło i jeszcze chwilę miksujemy pulsacyjnie. Wykładamy ciastem spód tortownicy (najlepiej żeby był szklany), albo jeszcze lepiej wykładamy je bezpośrednio na talerz na którym będziemy podawali ciasto używając tylko obręczy od tortownicy (powinna być dość wysoka) lub specjalnej obręczy do tortów). Ubijamy ciasto dnem szklanki, żeby pozbyć się luźnych kruszynek. 

Krem karmelowy:
W rondelku zagotowujemy szklankę mleka z cukrem, w pozostałym zimnym mleku rozrabiamy budyń. Wlewamy budyń do wrzącego mleka i gotujemy 1-2 min do zgęstnienia. Zdejmujemy z ognia. Do gorącego budyniu dodajemy masło i mieszamy aż do rozpuszczenia. Kładziemy na wierzch budyniu folię spozywczą, żeby nie utworzyła się skórka. Po zupełnym wystudzeniu wykładamy na ciasteczkowy spód z obręczą wokół, na wierzch kremu układamy blat biszkoptowy. Mieszamy ze sobą składniki przesączenia i przesączamy biszkopt za pomocą pędzla do ciast. Wstawiamy do lodówki.

Masa serowa:
Mieszamy 350g jagód z 75 g cukru i skórką cytrynową. Część jagód lekko rozgniatamy widelcem lub ręcznym malakserem (powinny być nierównomiernie rozgniecione, troszkę jagód może zostać w całości). Dodajemy serek i mieszamy. Śmietanę kremówkę ubijamy z resztą cukru (60g) i cukrem waniliowym. Dodajemy do masy jagodowo-serowej. Listki żelatyny moczymy w wodzie, lekko osączamy (powinno pozostać nieco wody) i rozpuszczamy na minimalnym ogniu w rondelku. Dodajemy 3 łyżki likieru i miksując jeszcze lekko ciepłą dodajemy do masy serowej. Wstawiamy do lodówki na 20-30 min. Wykładamy na blat biszkoptowy w obręczy do tortów i ozdabiamy jagodami. Wstawiamy ponownie do lodówki do całkowitego stężenia (najlepiej na ok. 8-12 godz). Zdejmujemy obręcz i podajemy nasz tort.

poniedziałek, sierpnia 11, 2014

Majorka dla sentymentalnych


blog2
Son Marroig - jeden z piękniejszych widoków na Majorce, ulubiony przez młode pary z całego świata.

Dziś zapraszam na krótką przechadzkę po Majorce, w związku z ukazującym się wrześniowym  sierpniowym numerze "Mojego Gotowania" artykułem o niej mojego autorstwa. To nie będzie Majorka dla wielbicieli dyskotek, nocnego życia i intensywnego plażowania. To raczej  spacer po śródziemnomorskiej wyspie, którą upodobali sobie George Sand, Fryderyk Chopin, arcyksiążę Ludwik Salwator Habsburg i Robert Graves. 

blog11
Jedna z zatoczek w drodze na Cap de Formentor. Sałatka trampó. Majorkański cukiernik szykuje ensaimady. Pola arbuzów.

Z zapierającymi dech w piersiach krajobrazami - od górskich urwisk, poprzez kameralne plaże, aż do rozsianych po odludnym interiorze wyspy klasztorów. Z polami arbuzów i melonów, winnicami (niektórymi całkiem sławnymi), gajami oliwnymi i pomarańczowymi, a nawet uprawami przedziwnych, kochanych przez mieszkańców Półwyspu Iberyjskiego, nieśplików. 

Z cotygodniowymi targami w każdym małym miasteczku, gdzie nad co drugim stoiskiem zwisają sobrassadas - lokalne paprykowe, wieprzowe kiełbasy i girlandy kolorowych papryczek. Stoją słoje marynowanego morskiego kopru, piętrzą się figi i kiście winogron.

blog4
Targ w Alcúdia. Kiełbasy sobrassadas. Winogrona. Paprykowe girlandy. Sprzedawca zachęcający do skosztowania swoich fig. Wschód słońca na wschodnim wybrzeżu.

Ze stolicą Palma de Mallorca i jej klimatycznym centrum, miejscami nadszarpniętym zębem czasu. Z uroczymi kafejkami, gdzie można napić się gęstej chocolate caliente, zagryzając chrupiącym i rozpływającym się w ustach ciastem o nazwie ensaimada, z pewnością sztandarowej słodkiej specjalności wyspy. Sekretem doskonałości tego wypieku jest jeden wyklęty przez dietetykę składnik.

Z katedrą zwracającą swoją najładniejszą fasadę w stronę mariny, w której wnętrzu możemy podziwiać dzieła Gaudiego i kontrowersyjny ołtarz Miquela Barceló. Z miasteczkiem Soller, przez którego główny rynek jeździ zabytkowy tramwaj, lawirując między restauracyjnymi stolikami, przy których możemy przekąsić lokalne specjalności - trompet i trampó. Do nich podadzą nam tu obowiązkowo fundament majorkańskiej kuchni - pa amb oli czyli chleb z oliwą.

blog66
Wiatraki w centrum wyspy. Fonnol marí - koper morski. W takich pudełkach można zabrać majorkańskie ensaimady do domu. Katedra w Palma de Mallorca i marina.

Zachęcam do lektury artykułu, gdzie znajdziecie więcej szczegółów i spojrzenie na trochę inne, mniej popularne, acz pełne uroku oblicze Majorki.

poniedziałek, lipca 14, 2014

Lody morelowe we włoskim stylu czyli gelato all'albicocca


 apricot ice creams

Lody we włoskim stylu. Owoce grają tu pierwsze skrzypce. Włosi lubią robić owocowe sorbety, albo
lody bez jajek z bardzo mocnym owocowym akcentem. Ja zawsze stojąc przed włoską gelateria jestem zrozpaczona, bo nie wiem na jakie smaki się zdecydować. Wszystko jest z pewnością pyszne, a wybór jest przerażająco szeroki.

Sansepolcro Ghignoni voted the best ice cream in Italy

Największy problem miałam chyba w Gelateria Ghignoni w Sansepolcro, do której udaliśmy się specjalnie wiedząc, że zdobywała kilkakrotnie tytuł najlepszej lodziarni we Włoszech. Oczywiście tutejsza lodowa gama nas nie rozczarowała. Równie kuszące były inne desery i ciasta. Ja sama do lodowego mistrzostwa nie aspiruję, ale lubię czasem w domu ukręcić lody o jakimś mniej oczywistym smaku.

 Portuguese apricots

Moje dzisiejsze lody są intensywnie owocowe, a jednocześnie kremowe. Gładkie dzięki śmietance kremówce i bardzo morelowe, bo owoców jest tu aż pół kilograma. Do tego odrobina soku cytrynowego dla świeżości i kapka morelowego brandy. Lubię dodawać alkoholu do lodów - oprócz podkreślenia smaku, zapobiega wytrącaniu się lodowych kryształków i powoduje, że deser nabiera jedwabistej konsystencji. Nie można tylko przesadzić z ilością, bo mogą być kłopoty z zamrożeniem lodów.

Te lody są najpyszniejsze wiosną lub wczesnym latem, gdy stragany uginają się od pachnących, dojrzałych moreli. W Portugalii sezon na nie już się kończy, więc jeszcze wykorzystałam ostatki do tego pysznego deseru.

apricot ice creams

Lody morelowe czyli gelato all'albicocca

500 g dojrzałych moreli
200 g cukru
1 łyżka soku z cytryny
2 łyżki morelowego brandy
200 ml śmietanki kremówki
200 ml mleka 3,5%
100 ml mleka skondensowanego niesłodzonego

Miksujemy blenderem morele z cukrem, aż utworzą gładkie purée. Dodajemy sok z cytryny i alkohol, ponownie miksujemy. Teraz dolewamy śmietanę i oba rodzaje mleka. Ponownie miksujemy. Wstawiamy do lodówki lub zamrażarki, żeby masa się bardzo dobrze oziębiła.

Wlewamy do maszyny do lodów i mrozimy lody w/g instrukcji maszyny.

piątek, lipca 04, 2014

Kioto - Japonia jak z pocztówki


Scenes from the streets of Kyoto

W numerze lipcowym "Mojego Gotowania" ukazał się mój artykuł na temat dawnej stolicy Japonii, nazywanej też miastem 10.000 świątyń. W odróżnieniu od hiper-nowoczesnego Tokio - Kioto jest enklawą japońskiej tradycji.

Udało nam się tam dotrzeć na początku kwietnia w porze kwitnienia wiśni. Dzięki temu na każdym kroku mogliśmy oddawać się hanami czyli podziwianiu bladoróżowego kwiecia sakury. Miasto pełne jest turystów, mimo to ma mnóstwo zaułków, gdzie można uciec od tłumów.

Nam największą radość sprawiło spotkanie na ulicach miasta gejsz, co wcale we współczesnej Japonii nie jest takie łatwe, nawet w dzielnicy Gion, która jest ich mekką. Na pierwszym zdjęciu są trzy maiko czyli młodziutkie dziewczyny dopiero uczące się "gejszowskiego" kunsztu. Uczesania ich są zawsze z naturalnych włosów, nie noszą peruk tak jak geiko, za to ozdabiają kruczoczarne włosy ozdobami kanzashi, z motywami sezonowych kwiatów, wykonanymi z jedwabiu.

Scenes from the streets of Kyoto

Na zdjęciu powyżej dowody na to, że Kioto zasłużyło na miano miasta 10.000 świątyń. Od maleńkich ołtarzyków Shinto (tradycyjnej japońskiej religii), poprzez rzeźby lisa, będącego posłańcem bogini Inari, aż po czerwone tunele z setek bram tori, będących symbolem granicy między profanum i sacrum.

Na zdjęciach w górnym rzędzie poniżej możecie podziwiać słynny Złoty Pawilon otoczony ogrodami w tradycyjnym stylu Muromachi, który kładł nacisk na idealne wkomponowanie elementów architektonicznych w otaczająca naturę. Obok w tym samym górnym rzędzie japońscy narzeczeni fotografujący się na tle kwiatów wiśni.

Scenes from the streets of Kyoto

Środkowy rząd zdjęć to zakonnicy Shinto w świątyni poświęconej Inari, bardzo ważnemu bóstwu Kraju Wschodzącego Słońca. Modlą się do niego m.in. biznesmeni pragnący powodzenia w interesach. ;) Środkowy rząd po prawej stronie to mieszkańcy Kioto chodzący w tradycyjnych japońskich ubiorach po ulicach dzielnicy Arashiyama, pełnej restauracji, ulicznych straganów z jedzeniem i oczywiście obowiązkowych świątyń. Miasto każdemu kto ubierze kimono oferuje darmowe przejazdy komunikacją miejską.

Dolny rząd powyższych zdjęć to ponownie trzy maiko, w całym tradycyjnym ekwipunku. Z długim i szerokim pasem obi (ma ok. 6 metrów), ozdobionym na dole insygniami kamon, oznaczającymi okiya (dom czy szkołę), z której maiko pochodzi. Na nogach mają niebotycznie  wysokie drewniane chodaki okobo. Zdjęcie w prawym dolnym rogu powyżej to grupa młodych Japonek nad rzeką Ōi.

Scenes from the streets of Kyoto

Jednym z ulubionych ulicznych przysmaków są korokke. To przeróżne smażone krokiety, które wzorowane są na portugalskich croquetes. To portugalscy żeglarze, jako pierwsi Europejczycy dotarli do Kraju Kwitnącej Wiśni i udało im się nieco wpłynąć nawet na tutejszą kuchnię. 

Jednym z wiodących smaków japońskich słodyczy jest smak zielonej ceremonialnej herbaty matcha. Na jednym ze zdjęć widać lody matcha. Smakowały nam też takie kit-katy.

Scenes from the streets of Kyoto

Nie mogliśmy sobie odmówić wizyty na rynku Nishiki. Można tam znaleźć wszystko czego potrzebuje japoński kucharz. Od noży, będących niemal dziełami sztuki, poprzez wszelkie możliwe kolorowe kiszonki, algi, ryby i owoce morza (gigantyczne małże i śmiercionośne w nieumiejętnych rękach ryby fugu), tradycyjne słodycze wagashi, z sezonowymi ciasteczkami mochi na czele (ze słodkiego kleistego ryżu i o smaku kwiatów wiśni), genialnych kulek dango, służących jako przekąska, o przedziwnym słodko-słonym smaku.

Aby dopełnić kulinarnych wrażeń wybraliśmy się do Ponto-chō, gdzie jedna z ulic to jeden wielki ciąg restauracji. Trudno tu źle zjeść. My zdecydowaliśmy się na sukiyaki - gorący garnek z wołowiną z Kobe, warzywami, tofu i drobnym makaronem. Ingrediencje wyjmuje się pałeczkami z podawanego na stół na podgrzewaczu kamionkowego garnka nabe  i moczy w ubitym surowym jajku. Oprócz tego próbowaliśmy znakomitego grillowanego węgorza unagi w pysznym sosie.

Scenes from the streets of Kyoto

Na koniec jeszcze jedna śliczna maiko, z anielską cierpliwością i wyrozumiałym uśmiechem pozująca nam do zdjęć.